Tinh hoa nón lá làng Chuông: Hành trình giữ nghề, dựng sinh kế bền vững cho phụ nữ

Nghệ nhân Tạ Thu Hương – người con của làng Chuông – xem nghề làm nón như một “duyên lành” gắn với cả cuộc đời mình. Với tình yêu sâu nặng dành cho chiếc nón lá, bà không để sản phẩm quê hương chỉ nằm yên sau lũy tre làng mà đã nỗ lực đưa nón thủ công vươn xa, tham gia nhiều sự kiện, hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước. Gian trưng bày nón của bà luôn là tâm điểm tại các chương trình quảng bá văn hóa.

Theo bà Hương, để tạo ra một chiếc nón lá đẹp là cả một quá trình kỳ công, đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo và tình yêu nghề của người thợ. Mỗi công đoạn từ rẽ lá, bứt vòng đến hoàn thiện sản phẩm gần như vẫn được giữ nguyên theo phương pháp thủ công. Ngay cả trong thời đại công nghệ, máy móc không thể thay thế đôi tay khéo léo của người thợ.

Hơn 20 năm gắn bó với nghề, bà Hương luôn đau đáu về sự phát triển của nón làng Chuông. Năm 2023, Hợp tác xã Mây tre nón lá Thu Hương ra đời, đánh dấu bước ngoặt trong việc phát triển làng nghề. Bà cùng các cộng sự lăn lộn khắp nơi, đưa sản phẩm tới các hội chợ trong nước và quốc tế, giúp nón lá làng Chuông vươn xa, đạt OCOP 4 sao năm 2024 và được xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu với số lượng 5.000–6.000 chiếc/năm.

Bà Tạ Thu Hương (ngoài cùng bên phải) nhận Bằng khen của Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố Hà Nội. Ảnh: PV

Hợp tác xã không chỉ tạo thu nhập ổn định cho gia đình nghệ nhân mà còn cung cấp việc làm cho khoảng 30 lao động thường xuyên với mức lương 5–6 triệu đồng/tháng. Bà Hương còn mở lớp dạy làm nón cho hàng trăm lao động tại xã và các vùng lân cận, giúp họ nắm bắt kỹ năng và giữ gìn nghề truyền thống.

Không dừng lại ở sản xuất, Hợp tác xã còn kết hợp với các tour du lịch trải nghiệm, đưa du khách nước ngoài trực tiếp tham gia làm nón, chiêm ngưỡng sự khéo léo của người thợ và hiểu thêm về văn hóa làng nghề. Các hoạt động này đã mang lại lợi ích kinh tế và góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị văn hóa và nghề truyền thống.

Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Thanh Oai cũng đồng hành cùng Hợp tác xã trong việc tuyên truyền, hướng dẫn phụ nữ khởi nghiệp, tiếp cận các nguồn vốn, ứng dụng chuyển đổi số và thương mại điện tử để quảng bá sản phẩm. Nhờ đó, gần 100 lao động trên địa bàn được tạo việc làm thời vụ, tăng thu nhập và ổn định đời sống.

Bà Tạ Thu Hương cho biết: “Mình phải đồng hành cùng chị em, tìm đầu ra ổn định cho sản phẩm thì chị em mới gắn bó và say mê với nghề.” Những chiếc nón lá mộc mạc, giản dị ấy không chỉ là tinh hoa nghề thủ công mà còn là hình ảnh của người phụ nữ Việt Nam biết nâng niu di sản, đồng thời tiên phong trong phát triển kinh tế số, góp phần vào chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao và giảm nghèo bền vững.

Hợp tác xã Mây tre nón lá Thu Hương là minh chứng sống động cho vai trò quan trọng của phụ nữ Thủ đô: giữ lửa nghề truyền thống, phát triển kinh tế và lan tỏa giá trị văn hóa Việt ra thế giới.

Khánh Minh (Theo Thời Trang Vàng)