Chỉ 3% nhà đầu tư dự đoán đúng thị trường

Gần đây, đã có trường hợp của một binh sĩ Lục quân của Mỹ bị truy tố vì tham gia cá cược cho vụ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro bị bắt. Tại thời điểm trước khi ông Maduro bị bắt thì người binh sĩ này đã dùng thông tin mật để tham gia cược tiền trên nền tảng Polymarket. Cụ thể đó là dự đoán cho việc lực lượng của Mỹ sẽ tiến vào Venezuela và ông Maduro sẽ bị mất chức. Kết quả, binh sĩ trên được nhận thưởng 400.000 USD và đây được xem là vụ bê bối đặc biệt trong thị trường.

Có thể nhiều bạn độc chưa rõ, Polymarket là một nền tảng dự đoán phi tập trung lớn nhất thế giới hiện tại và được xây dựng trên blockchain. Với nền tảng này, người dùng sẽ được đặt tiền cược cho kết quả của các sự kiện chính trị, kinh tế hay thể thao. Polymarket đang tạo ra được những ảnh hưởng lớn đến tâm lý chung của các nhà đầu tư, được ví như chiếc “la bàn” để giới tài chính toàn cầu tham khảo.

Tuy nhiên, trong một nghiên cứu gần đây lại cho thấy một dấu hiệu đáng lo ngại hơn rất nhiều. Cụ thể, một nhóm nhỏ gồm các nhà giao dịch “nắm, giữ thông tin” trở thành bên quyết định về giá ở trên thị trường trong khi số đông các nhà đầu tư đang thua lỗ.

Đây là một phần của bản thảo học thuật được các nhà nghiên cứu tại  London Business School và Yale thực hiện với mục đích kiểm chứng giả định cốt lõi của ngành thị trường dự đoán xem có hoạt động hiệu quả nhờ “trí tuệ đám đông” hay không. Qua các phân tích giao dịch trên Polymarket trong 2 năm từ 2023 đến 2025, nhóm tác giả đã kết luận rằng một nhóm nhỏ các trader có hiểu biết và nắm được thông tin mới là người có tác động trực tiếp, dẫn dắt về giá cả.

Trong nghiên cứu của mình, họ đã phân tích từ 1,72 triệu tài khoản với tổng khối lượng giao dịch khoảng 13,76 tỷ USD. Trong đó, họ đã nhận ra chỉ có khoảng 3% trader là những người nắm rõ thông tin và đặt được lệnh đúng. Từ đó, chính những nhóm người này mới là bên quyết định được giá trên thị trường. Họ thường xuyên có những dự đoán chính xác và luôn hành động sớm nhất.

Trong khi đó, 97% trader còn lại thì không có được khả năng trên. Nhóm này chỉ có vai trò cung cấp thanh khoản, tạo khối lượng giao dịch cho thị trường và đặc biệt là đang ở thế thua lỗ.

Mặc khác, một vấn đề quan trọng cần được làm rõ chính là sự phân biệt được đâu là bên thắng lớn nhờ kỹ năng và may mắn. Với khoảng hơn 1 triệu người tham dự thì việc có nhiều người “thắng đậm” nhờ may mắn cũng là một điều dễ hiểu.

Để có thể loại bỏ được yếu tố này thì các tác giả đã cho chạy lại mỗi giao dịch trong khoảng 10.000 lần. Họ cũng giữ nguyên mọi yếu tố trừ hướng giao dịch cho các phiên trên. Trong cùng một thị trường, cùng một số tiền nhưng việc thực hiện giao dịch bán hoặc mua lại được quyết định từ việc tung đồng xu. Điều này sẽ cho ra được một đáp án khi mà kết quả thực tế vượt trội một cách nhất quán hơn các “giao dịch tung đồng xu” thì nó dựa trên kỹ năng.

Kết quả của nghiên cứu cho thấy trong số những người thắng lớn tính theo lợi nhuận tuyệt đối thì chỉ có 12% trader vượt qua được tiêu chuẩn trên. Phần lớn số lượng người thắng lớn đều sẽ trở thành người thua với tỷ lệ rơi vào khoảng 60%.

Tuy nhiên, nhóm những trader có kỹ năng lại đóng vai trò quan trọng để giúp cho thị trường có tỷ lệ chính xác. Khi tỷ trọng giao dịch của họ tăng lên, giá cả thường tiến gần hơn với kết quả đúng, đặc biệt trong giai đoạn sát thời điểm sự kiện diễn ra. Cùng với đó, họ cũng là những người có phản ứng rất nhanh mỗi khi có thông tin mới. Đơn cử như những thông báo từ  Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) hay báo cáo lợi nhuận doanh nghiệp, trong khi nhóm các trader còn lại thường không có phản ứng nhất quán.

Tuy nhiên, lợi thế về thông tin của nhóm trader này cũng phát sinh ra một vấn đề không hề nhỏ. Điều gì sẽ xảy ra khi mà các nguồn thông tin không được công khai hoặc không được phép dùng? Thực tế cả Polymarket lẫn Kalshi đều cho rằng các giao dịch dựa trên thông tin nội bộ là bị cấm nhưng rủi ro của vấn đề này hoàn toàn có thật.

Một ví dụ được nêu ra là sự kiện Mỹ bắt Tổng thống Venezuela vào tháng 1. Trước khi sự kiện xảy ra, 3 tài khoản mới đã đặt cược lớn vào khả năng ông Maduro bị lật đổ, khi thị trường lúc đó chỉ định giá xác suất khoảng 10%. Các tài khoản này đặt lệnh rất lớn trước khi giá kịp phản ứng. Khi sự kiện xảy ra, họ thu về hơn 630.000 USD. Sau đó, hai tài khoản ngừng giao dịch hoàn toàn, tài khoản còn lại gần như không hoạt động. Tuy không có bằng chứng cho thấy có hành vi sai phạm, nhưng đây là một trường hợp đáng chú ý.

Các giao dịch dựa trên thông tin nội bộ, nếu xảy ra, có tác động mạnh hơn nhiều so với giao dịch thông thường – có thể gấp 7 đến 12 lần về mức độ ảnh hưởng tới giá. Tuy nhiên, chúng hiếm khi xảy ra và chỉ tập trung vào một số sự kiện cụ thể. Phần lớn thời gian, độ chính xác của thị trường vẫn phụ thuộc vào những người giao dịch có kỹ năng, những người liên tục dự đoán tốt hơn số đông.

Kết luận của nghiên cứu thách thức quan điểm phổ biến rằng thị trường dự đoán hoạt động hiệu quả nhờ trí tuệ tập thể. Thực tế cho thấy, điều quan trọng không phải là số đông nghĩ gì, mà là ai trong số đó thực sự có thông tin và hiểu biết.